Η χιουμοριστική θεωρία του Ιπποκράτη

Η ιστορία του Ιπποκράτη και η χιουμοριστική θεωρία χρονολογούνται σχεδόν τέσσερις αιώνες πριν από την αρχή της εποχής μας. Το αξίωμά του θεωρείται η πρώτη προσέγγιση σε αυτό που σχεδόν είκοσι χρόνια αργότερα θα γινόταν επιστήμη: την ψυχολογία.

Ο Ιπποκράτης ορίζεται ως ο πατέρας της ιατρικής γιατί ήταν ο πρώτος στη Δύση που συστηματοποίησε τη διαθέσιμη γνώση για την υγεία και τις ασθένειες. Πρότεινε εξηγήσεις για αυτά τα φαινόμενα και ακόμη και θεραπείες για την αντιμετώπισή τους.

Είναι πιο σημαντικό να γνωρίζουμε τι είδους άτομο έχει μια ασθένεια παρά να γνωρίζουμε τι είδους ασθένεια έχει ένα άτομο.

– Ιπποκράτης –

Ο χυμική θεωρία του Ιπποκράτη έγινε αποδεκτό και εφαρμόστηκε από τους περισσότερους γιατρούς (και όχι μόνο) μέχρι τα μέσα του 19ου αιώνα. Αυτό μας κάνει να κατανοήσουμε τη στιβαρότητα των σκέψεων αυτού του μεγάλου στοχαστή της Αρχαίας Ελλάδας του οποίου τα αξιώματα συνεχίζουν να αναφέρονται σήμερα.

Ας ανακαλύψουμε μαζί τη χιουμοριστική θεωρία και τι είναι αυτή.

Η χιουμοριστική θεωρία του Ιπποκράτη

Στην χιουμοριστική θεωρία Βασικά ισχυρίζεται ότι το ανθρώπινο σώμα αποτελείται από τέσσερις ουσίες που ονομάζονται χιούμορ και τα οποία πρέπει να διατηρηθούν ισορροπία ανάμεσά τους. Όταν χάνεται η ισορροπία, εμφανίζεται ασθένεια τόσο του σώματος όσο και του πνεύματος.

Οποιαδήποτε αναπηρία ή ασθένεια είναι συνώνυμη με την αλλοίωση της ισορροπίας των τεσσάρων βασικών χιούμορ. Για να αντιμετωπιστεί, λοιπόν, πρέπει να βρεθεί τρόπος να αποκατασταθεί η χαμένη ισορροπία.

Σύμφωνα με τη χυμική θεωρία, οι ουσίες από τις οποίες αποτελείται το ανθρώπινο σώμα είναι: μαύρη χολή κίτρινη χολή αίμα και φλέγμα. Με τη σειρά του, κάθε διάθεση σχετίζεται με ένα στοιχείο του σύμπαντος και μια ατμοσφαιρική ποιότητα. Η σχέση θα ήταν η εξής:

Μαύρη χολήσυνδέεται με τη γη με ιδιότητες ξηρότητας και ψύχους. Κίτρινη χολήσυνδέεται με τη φωτιά με ιδιότητες ξηρότητας και θερμότητας. Αίμασυνδέεται με τον αέρα με ιδιότητες υγρασίας και θερμότητας. Φλέγμασυνδέεται με το νερό με ιδιότητες υγρασίας και κρύου.

Διαθέσεις και προσωπικότητα

Ο Ιπποκράτης και οι οπαδοί του δεν θεώρησαν ποτέ την ασθένεια ως καθαρά οργανικό στοιχείο. Πίστευαν το μυαλό και σώμα μια ενιαία πραγματικότητα επομένως ό,τι συνέβαινε στο μυαλό είχε επιπτώσεις στον οργανισμό και το αντίστροφο.

Τα μέλη του περιπατητικό σχολείο έφερε ένα νέο στοιχείο στη χυμική θεωρία υποστηρίζοντας ότι η επικράτηση ενός από τα τέσσερα χιούμορ δημιούργησε μια συγκεκριμένη ιδιοσυγκρασία στο άτομο. Ο Γαληνός αργότερα ενσωμάτωσε αυτή τη θεωρία αναφέροντας πώς η ανισορροπία των διαθέσεων επηρέασε τον τρόπο ύπαρξης, αίσθησης, σκέψης και συμπεριφοράς μας.

Ήταν ο Γαληνός που υπέθεσε την ύπαρξη τεσσάρων ιδιοσυγκρασιών που προκύπτουν από τα ουσιαστικά χιούμορ. Ήταν:

Μελαγχολικός.Χαρακτηρίζει άτομα που έχουν επικράτηση μαύρης χολής στο σώμα τους. Έχουν ένα αρκετά ευαίσθητο θλιμμένο ταμπεραμέντο και είναι διατεθειμένοι προς τις καλλιτεχνικές δραστηριότητες.

Χολερικός.Αντιπροσωπεύει κάποιον που έχει μεγάλη ποσότητα κίτρινης χολής. Αυτό γεννά ένα παθιασμένο ταμπεραμέντο, τεράστια ζωτικότητα και τάση να θυμώνει εύκολα .

Αίμα. Στην περίπτωση αυτή κυριαρχεί το στοιχείο του αίματος. Τα χαρακτηριστικά αυτής της ιδιοσυγκρασίας είναι η αυτοπεποίθηση, η ευθυμία, η αισιοδοξία, η εκφραστικότητα και η κοινωνικότητα.

Φλεγματικός. Χαρακτηρίζει όσους έχουν επικράτηση φλέγματος στον οργανισμό. Οι φλεγματικοί άνθρωποι είναι ήσυχοι, σωστά σκεπτόμενοι άνθρωποι χωρίς μεγάλη ικανότητα δέσμευσης και λίγο τεμπέληδες.

Η Ιπποκρατική θεωρία στον σημερινό κόσμο

Τόσο ο Ιπποκράτης όσο και ο Γαληνός και όλοι οι οπαδοί τους όρισαν και ενσωμάτωσαν την χυμική θεωρία βασισμένη στην παρατήρηση αλλά χωρίς την εφαρμογή οποιασδήποτε επιστημονική μέθοδος . Με την άνοδο και την εδραίωση των τυπικών επιστημών αυτή η θεωρία έπεσε σε αχρηστία. Στις μέρες μας θεωρείται ιστορική αναφορά στην οποία όμως δεν μπορεί να αποδοθεί αντικειμενική εγκυρότητα.

Ωστόσο, η χιουμοριστική θεωρία έχει το πλεονέκτημα ότι είναι η πρώτη σοβαρή προσπάθεια ταξινόμησης των διαφορετικών ιδιοσυγκρασιών των ανθρώπων. Επίσης ενδιαφέρον είναι ο τρόπος με τον οποίο μπόρεσαν να καταλάβουν ότι τα συναισθήματα έχουν και φυσιολογική αναφορά.

Οι θεωρίες του Ιπποκράτη και Γαληνός χρησίμευσαν ως έμπνευση για τους πρώτους ψυχολόγους. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο αυτοί οι στοχαστές επέδειξαν μεγάλη διορατικότητα. Οι ταξινομήσεις τους πλησιάζουν τις διαφορετικές προσωπικότητες που καθιερώθηκαν σήμερα από ερευνητές σχεδόν 2000 χρόνια μετά τους δύο αρχαίους Έλληνες προδρόμους.